header

Kontakt
Agnieszka Brodziak Specjalista ds. ubezpieczeń  cell phone 24606 715 384 lub 71 385 34 90 Agnieszka
Honorata Giera Specjalista ds. ŚOR i pasz  cell phone 24606 739 813 lub 65 572 95 84 Honorata
Marcin Pawlak Kontraktacja, skup, towary masowe  cell phone 24602 708 037 lub 71 385 31 76 Marcin
Łukasz Kolber Specjalista ds. sprzedaży hurtowej cell phone 24606 715 345 lub 71 385 34 90  

 

 

Integrowana ochrona rzepaku w Polsce - aktualny stan badań i wdrożeń

Prof. dr hab. Marek Mrówczyński, Dr hab. Marek Korbas, prof. nadzw. Inż. Adam Paradowski, Inż. Henryk Wachowiak,

Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy

w Poznaniu

 

 

Zapraszamy do najnowszej publikacji (pdf):ochrona rzepaku 2013METODYKA INTEGROWANEJ OCHRONY RZEPAKU OZIMEGO I JAREGO
DLA PRODUCENTÓW

 

Opracowanie zbiorowe pod redakcją:  Dr Ewy Jajor i Prof. dr. hab. Marka Mrówczyńskiego Poznań 2013

 

 

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z 21 października 2009 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów

Z dniem 1 stycznia 2014 r. na terenie UE zostanie wprowadzony wymóg ochrony wszystkich upraw zgodnie z zasadami ochrony integrowanej.

Podstawowe założenia integrowanej ochrony rzepaku

  • Wykorzystanie wszystkich dostępnych metod i technik ograniczania liczebności agrofagów
  •  Pierwszeństwo mają metody niechemiczne
  • Ograniczanie liczebności agrofagów poniżej progu ekonomicznej szkodliwości, a nie totalne ich wyniszczenie
  • Ochrona prowadzona zgodnie z wymaganiami ekonomicznymi, ekologicznymi i toksykologicznymi

+

Podstawowe założenia integrowanej ochrony rzepaku

Wykorzystanie naturalnych metod ochrony Ochrona środowiska naturalnego Minimalizacja chemizacji rolnictwa

Metody i sposoby ochrony rzepaku przed agrofagami

  • Agrotechnika
  • Izolacja przestrzenna od innych roślin krzyżowych i warzyw kapustnych
  • Dobór odmian odpornych i tolerancyjnych
  • Zaprawianie nasion
  • Opryskiwanie roślin i gleby

Szkodniki

Szkodnik

Obecnie

Prognoza

Chowacz brukwiaczek

+

++

Chowacz czterozębny

++

+++

Chowacz galasówek

+

++

Chowacz podobnik

+

+++

Gnatarz rzepakowiec

+

++

Mszyca kapuściana

+

++

Pryszczarek kapustnik

+

+++

Rolnice

+

++

Słodyszek rzepakowy

+++

+++

Ślimaki

+

++

Śmietka kapuściana

++

+++

Tantniś . krzyżowiaczek

+

++

Ślimaki

+

++

Gryzonie

+

+

Zwierzęta łowne i ptaki

+

+++

+ szkodnik o znaczeniu lokalnym ++ szkodnik ważny +++ szkodnik bardzo ważny

ł Występowanie i potencjalne straty w plonie (%)

Przyczyny wzrostu nasilenia występowania szkodników

ZMIANY KLIMATYCZNE

wysoka temperatura powietrza w dzień i w nocy małe opady deszczu „ostra zima”

ZMIANY TECHNOLOGII

uproszczona agrotechnika

-    monokultury upraw

 

-    uprawy bezorkowe

-    brak podorywek

-    ugorowanie ziemi uprawa nowych odmian

samosiewy rzepaku oraz gorczyca jako nawóz zielony9

Słodyszek rzepakowy (Meligethes aeneus)

Słodyszek rzepakowy (Meligethes aeneus)

Strategia zapobiegania odporności

  • Stosować rotację grup chemicznych
  • Daną substancję chemiczną stosować tylko raz w sezonie
  • Wybierać substancję aktywną o najwyższej skuteczności
  • Nie stosować mieszanin insektycydów
  • Środki stosować w zalecanych dawkach zgodnie z etykietą - instrukcją stosowania
  • Zabiegi wykonać sprawną aparaturą
  • W przypadku nieskuteczności zabiegu określić przyczyny i w razie potrzeby powtórzyć zabieg wybierając środek z innej grupy chemicznej
  • Jeżeli stwierdzono odporność nie stosować środków o podobnym mechanizmie działania
  • O wystąpieniu odporności należy powiadomić PIORIN oraz ODR

Substancje aktywne insektycydów zarejestrowanych do ochrony rzepaku

Grupa

chemiczna

Substancja

aktywna

Liczba

insektycydów

Chloronikotynyle + pyretroidy

tiachlopryd + deltametryna

1

Etylo-arylo-propylowe

etofenproks

1

Fosforoorganiczne

chloropiryfos

1

Neonikotynoidy

acetamipryd

1

Pyretroidy

alfacypermetryna

beta-cyflutryna

deltametryna

esfenwalerat

lambda-cyhalotryna

tau-fluwalinat

zeta-cypermetryna

4 2 2 1

5 1 4

12

Chowacz podobnik (Cetorhynchus assimilis)

Śmietka kapuściana - Phrobia brassicae

Ślimaki (Gastropoda spp.)

Progi ekonomicznej szkodliwości najważniejszych sprawców chorób rzepaku

Szkodnik

Próg szkodliwości

Chowacz brukwiaczek

10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 2-4 chrząszczy na 25 roślinach

Chowacz czterozębny

20 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 6 chrząszczy na 25 roślinach

Słodyszek rzepakowy

zwarty kwiatostan - 1 chrząszcz na roślinie

luźny kwiatostan - 3-5 chrząszczy na roślinie

Chowacz podobnik

4 chrząszcze na 25 roślinach

Pryszczarek

kapustnik

1 owad dorosły na 4 rośliny

Śmietka kapuściana

1 owad w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni

Ślimaki

wschody - 2 ślimaki w pułapce

do 4 liści - 4 ślimaki w pułapce

Choroby

   

Potencjalne zagrożenie

 

Choroba/patogen

rzepak

ozimy

rzepak jary

Sucha zgnilizna kapustnych

Leptosphaeria

maculans,

L. Biglobosa (Phoma lingam)

średnie do dużego

małe

Zgnilizna

twardzikowa

Sclerotinia

sclerotiorum

duże

małe do średniego

Czerń

krzyżowych

Alternaria spp.

średnie do dużego

duże

Szara pleśń

Botryotinia fuckeliana (Botrytis cinerea)

średnie do dużego

małe do średniego

Kiła kapusty

Plasmodiophora

brassicae

lokalnie

duże

małe

Występowanie i potencjalne straty w plonie (%)

 

Zgnilizna twardzikowa

+    Kiła    kapusty

(Plasmodiophora brassicae Woronin)


Pałecznica - zgnilizna rzepaku [Typhula gyrans i T. brassicae)

Progi ekonomicznej szkodliwości najważniejszych sprawców chorób rzepaku

Choroba

Próg szkodliwości % roślin porażonych

Sucha zgnilizna kapustnych

10 - 20 (15)

Zgnilizna twardzikowa

1 (1 - 5 apotecjów/m2)

Czerń krzyżowych

10 - 30 (20)

Szara pleśń

10 - 30 (20)

Cylidrosporioza

10 -20

Odporność

odmian

2000

2007

2011

Odporność

większa

11

20

28

Odporność

średnia

64

69

68

Odporność

niska

25

11

4

Odporność

odmian

2000

2007

2011

Odporność

większa

14

19

18

Odporność

średnia

71

72

76

Odporność

niska

15

9

6

Odporność odmian rzepaku ozimego na czerń krzyżowych (w %odmian zarejestrowanych)

Odporność

odmian

2000

2007

2011

Odporność

większa

11

12

14

Odporność

średnia

77

77

81

Odporność

niska

12

11

5

Niechemiczne metody ograniczania chorób

Duże znaczenie w integrowanej ochronie rzepaku ma:

> płodozmian

-    kiła kapusty - przerwa w uprawie 9 lat

-    zgnilizna twardzikowa - przerwa w uprawie 7-9 lat

-    inne choroby - przerwa w uprawie 3 lata

> wybór odmiany

-    odmiany imunne (całkowicie odporne)

-    odmiany o możliwie najwyższej odporności na porażenie przez sprawców chorób o znaczeniu gospodarczym

Chwasty

Chwast

Obecnie

Prognoza

Chwasty kapustne

+++

+++

Chaber bławatek

++

+++

Fiołek polny

++

+++

Jasnoty

+

+

Komosa biała

+

+

Maki

++

+++

Przetaczniki

+

+

Przytulia czepna

+++

+++

Rdesty

++

+++

Rumiany i

rumianki

+++

+++

Samosiewy zbóż

++

+++

Stulicha psia

+

+++

 

+ gatunek o znaczeniu lokalnym ++ gatunek ważny +++ gatunek bardzo ważny

 

Kompensacja chwastów

Przyczyny

jednostronne stosowanie herbicydów nadmierna koncentracja jednej uprawy w płodozmianie

Skutki

silniejsza konkurencja chwastów trudniejsze zwalczanie chwastów konieczność stosowania wyższych dawek herbicydów

Przeciwdziałanie

stosowanie odpowiednich płodozmianów

rotacja herbicydów stosowanie mieszanin herbicydowych    31

Terminy zabiegów Jesień

Konieczny ze względu na szybkie wyeliminowanie konkurencji chwastów (zwłaszcza zimujących), co zmniejsza ryzyko wymarznięcia plantacji Tańszy ze względu na zwalczanie chwastów w młodszych fazach rozwojowych, pozwala je wyeliminować najniższymi zalecanymi dawkami Bezpieczny dla pszczół, zabiegi są wykonywane, gdy

chwasty jeszcze nie kwitną Integrowany - niszczenie chwastów powoduje przewietrzenie łanu, co pogarsza warunki dla rozwoju

chorób

Terminy zabiegów Wiosna

Korekcyjny zalecany po uprzednio wykonanym

zabiegu jesienią Nieskuteczny lub mało skuteczny w przypadku zwalczania chwastów zimujących, zwłaszcza rozwijających się podczas długiej i cieplej jesieni Niemożliwy ze względu na brak odpowiedniej liczby s. a. zarejestrowanych w tym terminie. Jest to największy problem ograniczania chwastów w rzepaku ozimym Niebezpieczny - rzepak w momencie strzelania w pęd kwiatowy znacznie zwiększa swą wrażliwość na herbicydy, a faza ta następuje bardzo wczesną wiosną

Zabiegi chemiczne i mechaniczne

G. Głowacki 2006

Obiekt

Dawka

[l/ha]

Termin

Chwasty

[szt/m2]

Plon

[t/ha]

Kontrola

-

-

54,0

4,36

Butisan Star 416 SC

2,5

Tl

21,5

5,21

Butisan Star 416 SC + Olbras 88 EC

1,25 + 1,0

T1

26,0

4,95

Butisan Star 416 SC + Olbras 88 EC OPIELACZ

1,25 + 1,0

T1

T2

28,0

5,64

OPIELACZ

T2

55,5

4,98

T1 - w fazie 1-2 liści rzepaku; T2 - jesienią w fazie 4 liści rzepaku

Metazachlor - dawki dzielone

IOR Poznań 1996

I zabieg

II zabieg

Zniszczenie

chwastów

(%)

Przyrost plonu (%) Kontrola = 100

Termin zabiegu (faza rzepaku)

Dawka

(g

sa/ha)

Liczba dni po I zabiegu

Dawka

(g

sa/ha)

2 dni po zabiegu

800

13

400

90,5

39,0

Moment

400

7

400

53,8

26,0

wschodów

600

9

400

84,0

28,2

Wykształcone

600

10

400

84,7

37,0

liścienie

600

10

600

90,2

36,9

Pierwszy liść

400

7

600

95,4

34,0

właściwy

600

7

600

96,8

38,0

Jeden zabieg po siewie - 1400

88,5

36,4

Maruna bezwonna

Perz właściwy

Stulicha psia

Ciągłe zagrożenie stwarzają chwasty:

■    kapustne z uwzględnieniem stulichy psiej

■    maki zwłaszcza wschodzące wiosną

■    łącznie występujące różne gatunki rdestów

■    masowe wschody fiołka zaraz po siewie

■    stałe zagrożenie rumianami i rumiankami

■    stałe zagrożenie przytulią czepną

■    samosiewy zbóż, w tym także zbóż jarych

■    chwasty wieloletnie

Wpływ samosiewów zbóż na plon rzepaku

Liczba samosiewów na 1 m2

Plon nasion w dt/ha

0

32

20-40

29

41 - 60

25

61 - 80*

23

81 - 100

19

> 100

18

* Liczba nasion osypująca się podczas zbioru kombajnowego

Progi szkodliwości najważniejszych chwastów występujących w rzepaku

Chwast

Próg szkodliwości

Ostrożeń polny

1 roślina

Przytulia czepna

1 roślina

Rumiany bądź rumianki (maruna)

3 rośliny

Zbiorowiska chwastów jednoliściennych i samosiewów zbóż

10 - 15% pokrycia powierzchni

Zbiorowiska chwastów dwuliściennych

jesień - 20 roślin wiosna - 30 roślin

Wpływ agrofagów na plon nasion rzepaku ozimego

Agrofagi

Straty plonu nasion

(%)

Obecnie

Prognoza

Szkodniki

5-20

10-15

Choroby

15-20

10-15

Chwasty

15-25

15-25

Łącznie

35-65

35-55

Nauka a integrowana ochrona rzepaku

•    Aktualizacja progów szkodliwości agrofagów

•    Unowocześnienie Systemu Wspomagania Decyzji w ochronie rzepaku

•    Aktualizacja wykazu odmian rzepaku odpornych i tolerancyjnych na agrofagi

•    Przeciwdziałanie powstawaniu odporności na środki ochrony roślin

•    Wpływ nowoczesnych technologii produkcji rzepaku na ochronę roślin

Wdrożenie integrowanej ochrony rzepaku

•    Centrum Doradztwa Rolniczego

•    Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju

•    Krajowe Zrzeszenie Producentów Rzepaku

•    Ośrodki Doradztwa Rolniczego

•    Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa

•    Firmy fitofarmaceutyczne

49

Go to top